PBT: rek zonder elastaan
PBT is een polyestervariant met een van nature gekrulde vezel, waardoor de stof rekt zonder dat er elastaan aan te pas komt. Omdat juist elastaan door chloor wordt afgebroken, gaat een PBT-pak in een binnenbad twee tot vijf keer langer mee dan een gewoon zwempak.
Hoe rek zonder elastaan werkt
PBT staat voor polybutyleentereftalaat, een familielid van gewoon polyester. Bij het spinnen krijgt de vezel een permanente krul, ongeveer zoals een telefoonsnoer. Trek je eraan, dan strekt de krul zich; laat je los, dan veert hij terug. De rek komt dus uit de vorm van de vezel en niet uit een elastische polymeer die kan afbreken.
| Stof | Elastaan | Rek | Levensduur in chloor |
|---|---|---|---|
| Polyamide/elastaan | 15-20% | Zeer soepel | 4-6 maanden |
| Polyester/elastaan | 6-12% | Soepel | 12-24 maanden |
| PBT-mengsel | 0-8% | Stug, veert stevig terug | 2-3 jaar |
| 100% PBT | 0% | Stugst | 3+ jaar |
De genoemde termijnen gelden bij tweemaal per week zwemmen in een chloorbad. De achtergrond over wat chloor met elastaan doet, staat in elastaan, lycra en Xtra Life.
Waar je PBT aan herkent
- Waslabel — "PBT" staat er letterlijk, vaak als 50% polyester / 50% PBT.
- Gevoel — matter en steviger dan een polyamidepak; de stof kraakt licht als je eraan trekt.
- Terugveren — rek een stuk stof op en laat los: PBT schiet direct terug, polyamide komt langzamer.
- Uitstraling — vrijwel altijd trainingsmodellen met racerback of jammer, zelden mode-modellen.
Omdat PBT minder soepel rekt, voelt een pak in je gebruikelijke maat strakker aan dan een polyamidepak. Ga daarom uit van de centimetertabel van het merk. Een maat groter nemen is bij PBT vaker terecht dan bij andere stoffen.
Voor wie het de logische keuze is
PBT loont zodra je meer dan één keer per week in chloorwater zwemt. Reken het uit per zwembeurt: een PBT-pak van € 60 dat 250 beurten meegaat, kost € 0,24 per keer; een pak van € 30 dat 40 beurten meegaat, kost € 0,75. De methode staat in goedkoop of duur.
Voor vakantiezwemmers is PBT juist geen goede keuze: je zwemt te weinig om de levensduur te benutten, en de stugge stof is minder comfortabel om lang op een ligstoel te dragen. Kies dan polyamide, zoals uitgelegd bij polyester versus polyamide. Zoek je een sportmodel, dan staan de rugmodellen op een rij bij sportzwempak; voor heren bij jammer.
Nadelen op een rij
| Nadeel | Gevolg |
|---|---|
| Weinig soepele rek | Strakker gevoel; aantrekken kost meer moeite |
| Beperkt aanbod modellen | Vrijwel alleen trainingsmodellen |
| Minder geschikt voor correctie | Corrigerende panelen vragen om soepele rek |
| Iets hogere aanschafprijs | Verdient zich pas terug bij frequent zwemmen |
PBT en snel drogen
Omdat PBT een polyestervariant is, neemt de vezel nauwelijks water op — ongeveer een halve procent, tegenover circa vier procent bij polyamide. Het water zit dus vooral tussen de draden en niet in de vezel zelf, en verdampt daardoor snel. Een PBT-trainingspak is in de praktijk binnen anderhalf tot drie uur droog, wat het bij drie of vier trainingen per week mogelijk maakt om met twee pakken toe te komen. Nat voelt het pak bovendien lichter aan, wat je vooral merkt bij het afzetten van de kant.
PBT en pasvorm
De gekrulde vezel geeft rek in twee richtingen, maar minder ver dan elastaan. Praktisch betekent dat: een PBT-pak volgt je lichaam wel, maar vergeeft minder. Waar bij een polyamidepak een centimeter verschil in omvang wordt opgevangen door de stof, merk je dat bij PBT direct.
| Situatie | PBT | Polyamide met 18% elastaan |
|---|---|---|
| Aantrekken | Kost moeite; stof geeft weinig mee | Glijdt makkelijk |
| Na een uur dragen | Zit nog even strak | Voelt merkbaar losser |
| Na 50 zwembeurten | Nauwelijks verandering | Duidelijk uitgezakt |
| Corrigerende panelen | Minder geschikt | Goed |
| Maat tussen twee in | Neem de grotere | Neem de kleinere |
Waarom PBT bijna altijd gemengd wordt
Zuiver PBT is stug en zit niet prettig; daarom bestaat het gangbare trainingsweefsel uit ongeveer de helft PBT en de helft polyester, soms met een paar procent elastaan erbij. Die combinatie behoudt het grootste deel van de chloorbestendigheid en levert een stof die comfortabel genoeg is om een uur in te trainen. Zie je op een waslabel "50% polyester / 50% PBT", dan zit je in de meest gebruikte kwaliteit voor trainingsmodellen. Een paar procent elastaan erbij is geen probleem — het gaat om de orde van grootte, zoals uitgelegd in elastaan, lycra en Xtra Life.
Waar je PBT vindt
Het aanbod concentreert zich bij sportmerken en bij trainingsmodellen: racerbacks, jammers en zwemslips. Mode- en vakantiemodellen zijn zelden in PBT uitgevoerd, doordat de stof zich minder goed leent voor drapé en voor corrigerende panelen. Zoek je een PBT-model, filter dan op "PBT" of "chloorbestendig" in plaats van op merk; de handelsnamen die merken gebruiken staan op een rij in chloorbestendig zwempak herkennen en de vergelijking per model in sportzwempakken vergeleken.
Onderhoud
PBT is minder gevoelig voor chloor, maar niet ongevoelig voor warmte en UV. Spoel het pak na het zwemmen in koud water, laat het plat drogen buiten de zon en houd het uit de droger. Het droogt sneller dan polyamide doordat de vezel nauwelijks water opneemt. De werkwijze staat in zwempak wassen; wanneer vervangen loont, in levensduur van een zwempak.
Veelgestelde vragen
Wat is PBT-stof?
PBT is een polyestervariant met een van nature gekrulde vezel, waardoor de stof rekt zonder elastaan. Omdat juist elastaan door chloor wordt afgebroken, gaat zwemkleding van PBT in een binnenbad twee tot vijf keer langer mee. Op het waslabel staat PBT letterlijk vermeld, vaak als vijftig procent van het mengsel.
Is PBT beter dan polyester?
In chloorwater wel: PBT heeft geen of nauwelijks elastaan nodig en gaat daardoor langer mee dan polyester met acht procent elastaan. Daar staat tegenover dat PBT stugger aanvoelt en dat het aanbod zich beperkt tot trainingsmodellen. Voor vakantie en comfort is polyamide prettiger.
Zit een PBT-zwempak strakker?
Ja, omdat de stof minder soepel rekt dan polyamide met veel elastaan. Ga daarom uit van de centimetertabel van het merk en niet van je gebruikelijke maatlabel. Een maat groter nemen is bij PBT vaker terecht dan bij andere zwemstoffen, zeker als je het pak lang achter elkaar draagt.